O receptorach kannabinoidowych, cz. 2 – receptory CB2

Receptor CB2 jest obwodowym receptorem kannabinoidów. Wyraża się głównie w komórkach odpornościowych, co wskazuje na możliwość, że układ endokannabinoidowy odgrywa rolę immunomodulującą. Pod tym względem badania naukowe i medyczne wykazały, że receptor CB2 moduluje funkcje komórek odpornościowych na modelach zwierzęcych i ludzkich stanów zapalnych.

Myszy pozbawione receptora CB2 mają zaostrzony fenotyp zapalny. Sugeruje to, że strategie terapeutyczne mające na celu modulowanie sygnalizacji CB2 mogą być obiecujące w leczeniu różnych stanów zapalnych. Dowody uzyskane z pierwotnych ludzkich komórek, unieśmiertelnionych linii komórkowych i zwierzęcych modeli zapalenia pozwalają sądzić, że receptor ten może być potencjalnym celem leczenia chorób, które objawiają się stanem zapalnym.

Rokowania medyczne

Receptor CB2 jest aktywny przede wszystkim wtedy, gdy występuje aktywne zapalenie, a jego stymulacja pozbawiona niepożądanych efektów psychotropowych czy konsekwencji uzależnienia. Wykazano, że receptor CB2 ma potencjał terapeutyczny w leczeniu chorób z ograniczonymi lub brakiem obecnie zatwierdzonych terapii, takich jak ból neuropatyczny, choroby neurodegeneracyjne i autoimmunologiczne (Alzheimer, Parkinson, stwardnienie rozsiane, egzema, łuszczyca i wiele innych). Wyzwaniem jest klasyfikacja kandydatów na leki selektywne dla CB2, które docierają do receptorów w ośrodkowym układzie nerwowym, a następnie wykazanie skuteczności w badaniach klinicznych, które udowodnią znany już mechanizm działania układu CB2. Naturalnymi agonistami receptorów CB2 jest nieodurzający CBD oraz psychoaktywny THC – oba związki są charakterystyczne dla roślin z rodziny konopiowatych.

Badania nad receptorem CB2

Rozwój receptora CB2 jako celu terapeutycznego nabrał znaczącego rozpędu w ciągu ostatniej dekady ze względu na identyfikację ligandów produktów syntetycznych i naturalnych, które są charakterystyczne dla tego receptora. Obecne badania prowadzą do zrozumienia zakresu procesów fizjologicznych regulowanych za pośrednictwem receptorów CB2. Dzięki dostępności coraz bardziej precyzyjnych i selektywnych narzędzi farmakologicznych, genetycznych, badań przedklinicznych i klinicznych oraz pełniejszemu zrozumieniu znaczenia selektywności funkcjonalnej agonistów CB2, receptory CB2 nadal wydają się obiecującymi celami w opracowywaniu leków, zarówno w przypadku przewlekłego bólu o różnej genezie, jak i w leczeniu innych patologii immunologicznych.

CB2 w mózgu?

Przekonanie że receptory CB2 są zlokalizowane są głównie w komórkach odpornościowych, a w mózgu w szczątkowych ilościach zostało podważone przez grupę naukowców z Instytutu Anestezjologii z Cleveland w stanie Ohio w USA z sierpnia 2018-go roku. Dzięki nowoczesnej technologi w badaniu można było przeanalizować dystrybucję neuroanatomiczną, neurofizjologię i neurofarmakologię receptora CB2. Pozwoliło to uzyskać znaczące dowody na silnie skoncentrowane receptory CB2 w mózgu, a konkretnie w obrębie mikrogleju oraz na subpopulacjach neuronów domaminergicznych w istocie czarnej mózgu.

Naukowcy sugerują, że właśnie to wyjaśnia korzystne działanie CBD (kannabidiolu) – agonisty receptora CB2, w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych. Niewykluczone, że w przyszłości lekami na bazie konopi będą leczone zaburzenia psychiczne oraz mogą stanowić leczenie uzupełniające dla terapii behawioralnych.

Potencjał medyczny

Stymulacja receptorów CB2 przez kannabinoidy (CBD) na modelach in vitro lub in vivo, zwykle zmniejsza aktywację komórek zapalnych. Podawanie agonistów receptora CB2 przy chorobach zapalnych może oprócz zmniejszenia stanu zapalnego spowolnić rozwój choroby, a nawet w niektórych przypadkach zatrzymać jej postęp.

Aktywacja receptorów CB2 pozwala na remisję stanów zapalnych mózgu, organów wewnętrznych oraz mięśni i stawów.

Ekspresja receptorów CB2 jest zwiększana przez bodźce zapalne. Sugeruje to, że mogą one być zaangażowane w patogenezę i / lub w endogenną odpowiedź na uszkodzenia komórek mózgowych. Dane uzyskane in vitro i na modelach zwierzęcych pokazują, że receptory CB2 są integralną częścią ogólnego układu endokannabinoidowego, który wykazuje  neuroprotekcyjne działanie na mózg poprzez zmniejszenie reaktywności glejowej. Wyniki neuropatologiczne w ludzkich mózgach sugerują, że aktywacja receptorów CB2 jest wynikiem odpowiedzi obronnej na różne rodzaje przewlekłego uszkodzenia ludzkiego centralnego układu nerwowego. Ponadto ich selektywna obecność w komórkach mikrogleju sugeruje bardzo ważną rolę związaną z procesami neurozapalnymi. Działanie przeciwzapalne wywołane przez aktywację receptora CB2 czyni go atrakcyjnym celem dla rozwoju nowych terapii leczenia farmakologicznie ciężkich chorób mózgu. W każdym razie konieczne są dalsze badania w celu potwierdzenia potencjalnej przydatności terapii opartych na kannabinoidach pozbawionych niepożądanych efektów.

Jako terapia pomocnicza przy leczeniu bólu lekami opioidowymi. Aktywacja receptorów CB2 hamuje odczuwanie przyjemności w ośrodku nagród podczas przyjmowania opioidów. Znacznie oddala to przed wysokim wskaźnikiem możliwości uzależnienia od opioidów. Poza tym są dowody na to, że przyjmowanie CBD przed przyjęciem leków opioidowych spowalniało wzrost tolerancji na przyjmowane leki.

Badania potwierdzają wzrost produkcji czynników przeciwzapalnych w momencie zwiększonej aktywności receptorów CB2.  Przyjmowanie CBD wpływa na zmniejszenie produkcji prozapalnych cytokin i chemokin, a zwiększa stężenie głównego czynnika przeciwzapalnego (TGF-β).

Rewolucja medyczna

Odkrycie układu endokannabinoidowego, ludzkich receptorów kannabinoidowych oraz substancji, które stymulują te receptory, pozwoliło na obranie nowych kierunków leczenia w zaburzeniach i chorobach, na które farmakologia często nie miała sprecyzowanego sposobu leczenia. Wiele badań przedklinicznych na modelach zwierzęcych dowodzi przeciwzapalnego potencjału receptorów kannabionoidowych. Dowody są również na ludziach. W przypadku stwardnienia rozsianego mamy sporo publikacji medycznych, które dowodzą nie tylko zmniejszeniu bólu i poprawy koordynacji ruchowej, ale właśnie działaniu przeciwzapalnemu. Reumatyzm i artretyzm to choroby, przy których remisji objawów skutecznie towarzyszy CBD ()kannabidiol), który aktywuje omawiane receptory CB2.

Wnioski

Stan zapalny to reakcja obronna organizmu. Na drodze naturalnego procesu – trwa zwykle krótko i jest objawem walki organizmu z np. bakteriami czy wirusami. I jest to dobre. Jednak kiedy zapalenie wynika z zaburzeń gospodarki hormonalnej lub z powodu choroby autoimmunologicznej, warto jest zadbać o prawidłową pracę układu endokannabinoidowego uzupełniając deficyt kannabinoidowy. Warto jest mieć pod rękę oleje z kwiatów konopi, które posiadają w swoim składzie nie tylko CBD, ale całą gamę innych kannabinoidów oraz flawonoidy i bardzo ważne przeciwzapalne terpenoidy.


Przeczytaj także:

Bibliografia: